آزمون سنجش خلاقیت عابدی

این آزمون چیست

آزمون سنجش خلاقیت عابدی را جمال عابدی بر پایه‌ی نظریه‌ی خلاقیت تورنس ساخت. تورنس، که آزمون‌های تفکر خلاق او مرجع این حوزه است، خلاقیت را نه یک استعداد یکپارچه، بلکه ترکیبی از چند توانایی قابل اندازه‌گیری می‌دانست.

این آزمون همان چهار مؤلفه را در شکلی خودگزارشی و قابل اجرا در گروه می‌سنجد.

چه چیزی را می‌سنجد

چهار مؤلفه‌ی تفکر خلاق:

سیالی: توانایی تولید شمار زیادی ایده در پاسخ به یک موقعیت. کمیت، پیش از کیفیت.

بسط: توانایی گستردن و پروراندن یک ایده — افزودن جزئیات و بردن آن تا پیامدهایش.

ابتکار: توانایی تولید ایده‌های نو و نامتعارف؛ ایده‌هایی که دیگران به آن‌ها نمی‌رسند.

انعطاف: توانایی تغییر زاویه‌ی نگاه و رفتن از دسته‌ای از ایده‌ها به دسته‌ای دیگر، در برابر گیر افتادن در یک مسیر فکری.

ساختار و اجرا

۶۰ گویه در شکل چندگزینه‌ای. فرد در هر مورد گزینه‌ای را برمی‌گزیند که بیشتر شیوه‌ی فکر کردن یا واکنش او را توصیف می‌کند.

تکمیل آن حدود ۲۰ تا ۲۵ دقیقه طول می‌کشد.

نتیجه چطور خوانده می‌شود

چهار نمره‌ی مؤلفه و یک نمره‌ی کل خلاقیت.

نمای چهاربخشی سودمندترین بخش گزارش است. الگوهای ناهم‌خوان معنادارند: سیالی بالا با ابتکار پایین یعنی فرد ایده‌های زیادی تولید می‌کند اما بیشترشان متعارف‌اند؛ ابتکار بالا با بسط پایین یعنی ایده‌های بدیع می‌آیند اما پرورده نمی‌شوند. هر یک از این‌ها آموزش متفاوتی می‌طلبد.

چه کسی بهتر است این آزمون را بدهد

دانش‌آموزان، دانشجویان و بزرگسالان. کاربردهای رایج آن در آموزش و پرورش، شناسایی استعداد، و برنامه‌های پرورش خلاقیت است.

محدودیت‌ها

این آزمون خودگزارشی است. آزمون‌های اصلی تورنس عملکردی‌اند — از فرد خواسته می‌شود واقعاً ایده تولید کند و پاسخ‌ها نمره‌دهی می‌شوند. سنجش خودگزارشی سریع‌تر و قابل اجرا در گروه است، اما ادراک فرد از خلاقیت خود را می‌سنجد، نه خلاقیت در عمل.

خلاقیت به حوزه وابسته است؛ کسی می‌تواند در موسیقی بسیار خلاق و در حل مسئله‌ی ریاضی معمولی باشد. نمره‌ی کلی این تفاوت را نشان نمی‌دهد.

نمره‌ی پایین به معنای نبود خلاقیت نیست. هر چهار مؤلفه در پژوهش‌ها به آموزش پاسخ داده‌اند.